بيماري‌هاي حاصل از زانتاموناس گياهان زينتي

  مقدمه:

پاتووارهاي زانتاموناس كامپِستريس سبب بيماري واريته‌هاي بسياري از گياهان زينتي برگي مي‌شوند. متداول‌ترين بيماري‌هاي حاصل از اين پاتوژن‌ها، بيماري‌هاي برگي است که بسياري از آن‌ها موجب چوب‌پنبه‌اي، خشک شدگي و لکه‌هايي با لبه‌هاي نامنظم در گياهان مي‌شود. اين علائم با نشانه‌هاي ساير عوامل بيماريزاي باکتريايي مانند اروينياها و گونه‌هاي سودوماناسي که لکه‌هاي آب سوخته و نرم ايجاد مي‌کنند، تفاوت دارد. اولين گزارش لكه ‌برگي بر روي ديفن باخيا بوده است.
در حقيقت غالب بيماري‌هاي باکتريايي گياهان زينتي در اثر پاتووارهاي زانتاموناس كامپِستريس ايجاد مي‌گردند. لذا روش جاري براي تفكيك پاتووارهاي اينگونه لكه برگي، متمايز كردن دامنه‌ي ميزباني آن‌ها بوده كه بين دانشمندان پذيرفته شده است.  

  لکه برگي Xanthomonas و سوختگي بگونيا

ممكن است حاشيه آن‌ها آب سوخته به نظر برسند. موقعي که تعداد لکهها زياد شود برگ‌ها کوچک و پاره ميگردند. حاشيه لكه هاي روي بگونيا رکس حالت موجي داشته و نامنظم بنظر ميرسند لذا وقتي آلودگي از طريق اپيدرم گياه بوجود بيايد تعدادي از لکهها در طول لبههاي برگ ايجاد شده و روي بعضي از ميزبانها لکه هايي به شکل 7 ( وي شکل ) ديده مي شوند. لکه ها روي ساقه برگها و دمبرگ ممکن است تنها علايم بيماري باشند ولي ممکن است در اثر آلودگي سيستمي پژمرده و چرووکيده به نظر برسد. که احتمالا بيماري در اثر زخمي شدن ريشه به وجود مي آيد.  

  عامل بيماري:

باكتري Xanthomonas campestris pv. begoniae عامل بيماري در منابع مختلف گزارش شده است. اين باکتري ميله‌اي شکل و يک تاژک قطبي دارد و روي گونه‌هاي مختلف بگونيا ايجاد بيماري مي‌کند.
حرارت و رطوبت نسبي زياد براي توسعه بيماري مناسب است و آب پاشي روي گياه مهم‌ترين راه براي انتشار و انتقال اين بيمارگر مي‌باشد.  

  مبارزه با بيماري:

اگرچه از بين بردن برگ‌هاي آلوده براي کنترل بسياري از بيماري‌هاي قارچي و باکتريايي توصيه شده است اما در اين مورد بايد اجتناب کرد. زيرا پاتوژن بسرعت در گياه حالت سيستميک پيدا مي‌کند. استفاده از هيدروکسيد مس و استرپتومايسين سولفات به ميزان 600 ميکرو گرم در ميلي ليتر تاثير خوبي در کنترل بيماري دارد.
آيا براي کنترل بيماري‌هاي گياهي استفاده از آنتي بيوتيک‌ها محدوديت دارد ؟  

  به دو دليل استفاده از آنتي ‌بيوتيك‌ها محدوديت دارد.

1- آنتي‌بيوتيک‌هايي كه براي حيوان و انسان استفاده مي‌شوند اساس يکساني دارند،
2- هم‌چنين مصرف آنتي بيوتيک امکان مقاومت در انسان و حيوان را بوجود مي‌آورد.  

  لکه برگي Xanthomonas ديفن باخيا و سوختگي آنتوريوم
علائم بيماري:

علائم بيماري زانتاموناس ديفن باخيا بصورت لکه‌هايي روي تمامي قسمت‌هاي پهنك برگ بجز رگبرگ مياني و بندرت روي ساقه و دمبرگ تشکيل مي‌شود. اين لکه‌ها ابتدا بصورت نواحي آب سوخته ريز، زرد رنگ بوده و سپس توسعه يافته و بشکل خرمايي تا قرمز رنگ ديده مي‌شوند. چنانچه آلودگي از طريق اپيدرم گياه بوجود بيايد لکه‌ها محدود به لبه برگ مي‌شود.
لکه‌هاي مسن کاملاً زرد با مرکز قرمز و شکل نامنظم هستند. بعد از آلودگي زوائد اپيدرمي لکه‌هاي شفاف آب سوخته ريز بصورت نامنظم روي گياه آنتوريوم ظاهر مي‌شود. پس از اينکه لکه‌ها بزرگ و کامل شدند سياه با حاشيه زرد بنظر مي‌رسند و بافت همجوار هم به حالت زرد مشاهده مي‌گردد.
باکتري مي‌تواند در گياه آنتوريوم بصورت سيستميک عمل کند. علائم اوليه آلودگي روي آن ديده مي‌شود. برگ‌ها زرد رنگ و دمبرگ‌ها غالباً شکسته شده و سيستم آوندي تغيير رنگ مي‌دهد.  

  عامل بيماري:

Xanthomanas campestris pv. diffenbachiae عامل بيماري است. اين باکتري ميله‌اي شکل و داراي يک تاژک قطبي و هوازي است. ميزبان‌هاي اين باکتري کلديوم، فيلودندرون و فلامينگو است. آنتوريوم و ديفن باخيا و خيلي از گياهان زينتي ديگر نيز بعنوان ميزبان گزارش شده‌اند.  

  مبارزه با بيماري:

کنترل بيماري‌هاي گياهان زينتي زانتاموناس عمدتاً بر اساس بهداشت و جلوگيري از ورود بيمارگر از ناحيه پايه مؤثر گزارش شده است. براي مبارزه با اين بيماري تركيبي از هيدروكسيد مس و مانكوزب در فواصل معين توصيه شده و استفاده از استرپتومايسين سولفات به ميزان 200 ميكرو گرم در ميلي‌ليتر نيز مفيد گزارش شده است.  

  زانتاموناس هدرا
علائم بيماري:

علائم بيماري لکه برگي زانتاموناس هدرا در روي ميزبان‌هاي مختلف تا حدودي تفاوت دارد. علائم اين بيماري در روي گياه عشقه انگليسي معمولاً بصورت لکه‌هاي گرد و نامنظم و سياه رنگ، نكروزه با هاله زرد روشن در هر دو سطح برگ ديده مي‌شود. در مراحل پيشرفته آلودگي لکه‌ها بهم پيوسته بوده و به گياه ظاهر سوخته مي‌دهد.
آلودگي در آلارياي ژاپني، شفلرا بصورت لکه‌هاي سر سوزني زرد تا خرمايي رنگ در سطح برگ پراکنده ديده مي‌شوند. در آلودگي‌هاي حاد برگ‌هاي پاييني گياه کاملا زرد و پاره شده است. لکه‌ها روي شفلراي بزرگ سياه و با هاله زرد رنگ احاطه مي‌گردند و كاملا مشابه لكه‌ها روي عشقه انگليسي هستند.  

  عامل بيماري:

قارچXanthomonas campestris pv. hederae بعنوان عامل بيماري در منابع مختلف گزارش شده است. اين باکتري ميله‌اي شکل و داراي يک تاژک قطبي است.  

  مبارزه با بيماري:

- کاربرد ترکيبات شيميايي؛
- کاهش آبپاشي؛
- مديريت تغذيه‌اي ميزبان.

همچنين محلول پاشي با هيدروکسيد مس يا هيدروكسيد مس و مانکوزب به فواصل 7 تا 14 روز بسيار مناسب و كنترل كننده گزارش شده است.  

  بيماري‌هاي ويروسي گياهان زينتي

بيماري‌هاي ويروسي نسبت به بيماري‌هاي قارچي و باکتريايي در گياهان زينتي کمتر مشاهده مي‌شوند. و به همين دليل ميزان خسارت وارد شده به توليد كنندگان گل و گياه از بيماري‌هاي ويروسي كمتر است. ويروس موزائيک داشن تنها بيماري ويروسي است که زيان اقتصادي قابل توجهي در گياهان زينتي ايجاد مي‌کند.
انواع ويروس‌ها از جمله ويروس موزائيک توتون Tobacco mosaic viruses و ويروس موزائيک خيار Cucumber mosaic viruses در گياهان زينتي کمتر ايجاد آلودگي مي‌کنند.
علاوه بر شكستگي برگ لاله كه يک بيماري ويروسي است، زيان اقتصادي آن براي گل‌کار حائز اهميت است.
غالب ويروس‌هاي گياهان زينتي با انتخاب قلمه‌هاي سالم و کشت بافت قابل کنترل هستند.  

  ويروس موزائيک داشن

ويروس موزائيک داشن بوجود آورنده مهم‌ترين بيماري ويروسي گياهان زينتي است. اين بيماري بسته به نوع ميزبان خود علائم متفاوتي را از خود نشان مي‌دهد. گياهان برگي آلوده هميشه علايم بيماري را نشان نمي‌دهند، يا بر روي همه برگ‌ها علائم ديده نمي‌شود.

علائم بيماري:
گياهچه‌هاي جوان فيلودندرون، رگبرگ‌هاي زرد بطور سيستميک توليد مي‌کنند. و پيچيدگي نامنظم موزائيک روي غالب گياهان قابل ملاحظه است.
اکثر گياهان برگي آلوده به اين بيماري داراي لکه‌هاي حلقوي و موزاييک بوده و پيچيدگي برگ معمولاً روي گياه ديفن باخيا اتفاق مي‌افتد.
اين بيماري بر روي بعضي از ارقام دراسناها بشدت حالت کوتولگي ايجاد مي‌کند.

عامل بيماري:
عامل بيماري ويروس موزائيک داشن ميله‌اي شکل و رشته‌اي به طول حدود 750 نانو متر گزارش شده است. اين ويروس توسط شته‌ها بصورت ناپايا و مکانيکي با عصاره گياهان آلوده منتقل مي‌شود. اجسام سيتوپلاسميک استوانه‌اي ويروس در گياهان آلوده ديده مي‌شود. در انتقال ناپايا انتقال آلودگي با پوست‌اندازي ناقل ويروس امكان پذير نيست.
از جمله گياهان برگي حساس به ويروس موزائيک داشن دراسناها و ارقام ديفن باخيا هستند.

مبارزه با بيماري:
مبارزه با اين بيماري ويروسي بوسيله ترکيبات شيميايي ميسر نيست. انتخاب پايه سالم از طريق کشت بافت و جايگزيني پايه مادري هر دو سال يك بار و نيز مبارزه با شته‌ها انجام مي‌گيرد. در بيماري‌هاي سيستميك، بيماري در سيستم گياه (آوندهاي آبكش و آوندهاي چوبي) حركت كرده و انتقال مي‌يابد و كل گياه آلوده مي‌گردد.
علايم بيماري ويروس موزائيک توتون روي گياه صدف بصورت لکه‌ها و خطوط زرد کم رنگ روي سطح بالايي برگ‌هاي گياه مشاهده مي‌شود. همچنين برگ‌ها پيچيده و بشدت کوچک مي‌گردند، قسمت‌هاي بالا به نظر آلوده مي‌آيد و توليد شاخه‌هاي متعدد مي‌كند.
اين ويروس ميله‌اي شکل و به طول 312 تا 314 نانو متر گزارش شده است و به طريق مكانيكي منتقل شده ولي مورد توجه قرار نگرفته است.  

این هم مطلب جدید بعد از قرن ها انتظار.